Filozoficzne głębie Tarota Marsylskiego

swiat (Small)Uważne przypatrywanie się kartom Tarota Marsylskiego prowadzi do wniosku, że analizowana talia powinna być wiarygodna, na przykład pod względem kolorów. Jeżeli więc ktoś tworzy nowy wariant Marsyla, pozwalając sobie na artystyczną swobodę w traktowaniu szczegółów, to być może stworzy coś ładnego, ale pozbawionego istotnej warstwy znaczeniowej. Pokażę dziś pięć wielkich arkanów z Tarota Marsylskiego, na których widać na górze jakiś obiekt promieniście świecący – słońce, księżyc lub gwiazdę. Warto od razu dodać, że nie zawsze tu chodzi o fizyczny obiekt astronomiczny. Na przykład te promienie na karcie Sąd Ostateczny na pewno nie są promieniami światła fizycznego.

Czerwień promieni oznacza ogień, a kolor żółty – światło, czyli jego wysublimowany przejaw. W gnozie Boehmego odpowiadają one Bogu w gniewie (wściekły, ciemny ogień) i Bogu w miłości (łagodne, przyjazne, życiodajne światło). Otóż bez tego ognia nie byłoby światła i jest on podstawową energią, Ojcem, który jest „większy” od Syna (światła).
Na karcie Księżyc w sposób bardzo poglądowy przedstawiona jest „alchemia” przemiany wściekłego ognia w łagodne światło. Gwałtowność ognia trzeba uśmierzyć wodą. I dlatego promieniujący obiekt na górze namalowany jest kolorami czerwonym (ogień) i niebieskim (woda).

a06a20

a17a18a19
Warto też zwrócić uwagę na analogię w kompozycji wszystkich wskazanych kart. Na kartach Kochankowie i Sąd Ostateczny widzimy na górze aniołka lub anioła na tle promieni a na dole trzy ludzkie postacie, z których postacią główną jest ta środkowa. Na karcie Księżyc na górze zamiast anioła jest tylko profil twarzy, a na dole zamiast postaci ludzkich – zwierzęta: centralną pozycję ma rak, a towarzyszą mu po obu stronach dwa psy różniące się kolorem. Skądinąd wiemy, że jednego z nich można też rozumieć jako wilka. Oglądając tę kartę można odnieść wrażenie, że chodzi tu o pewną nadrzędną duchową tożsamość zanurzoną w nieświadomości (rak), która w ziemskim życiu rozszczepia się na personę (prawy pies) i cień (lewy pies). Na to samo wskazują, choć w odwrotnym położeniu, dwie zróżnicowane kolorystycznie wieże. Czyżby Tarot Marsylski antycypował teorię Junga?
Karta Słońce jest jeszcze bardziej zdumiewająca filozoficznie. U góry też twarz na tle promieni, ale na dole tylko dwie postacie – ludzkie – przedstawione jako w zasadzie takie same, bliźniacze. W tej sytuacji trzecim elementem może być tylko jedność bliźniaków. Inaczej mówiąc, chodzi tu po pierwsze o społeczną naturę ludzkiego Ja, której docelową postacią jest Ja i Ty jako My, czy też Ja = My lub My = Ja. Nie może to więc być relacja ludzka typu pan – niewolnik, oparta na fundamentalnej nierówności, ani nawet relacja mężczyzna – kobieta, w której nacisk zostaje położony na różnicę, i to często przy jednoczesnej dyskryminacji społecznej kobiety, występującej w społeczeństwie patriarchalnym. Po drugie jednak to Ja = My, czy też My = Ja ma swój wymiar duchowy w sensie ezoterycznym. Przecież oświecony doświadcza tego, że wszyscy inni ludzie to również on sam i że jest on w tej samej mierze każdym z nich jak sobą samym.

Pokazane jest to na karcie Sąd Ostateczny. Tutaj centralna postać znajduje się pomiędzy kobietą i mężczyzną, a sama jest i nią, i nim, albo też ani jednym, ani drugim. Karta Kochankowie odsyła zaś w tym względzie do początku całego procesu. Tutaj więc nacisk jest położony na różnicę, po pierwsze między mężczyzną w środku a kobietami po bokach, a po drugie – między dwiema kobietami, spośród których mężczyzna ma wybierać.
O karcie Gwiazda mówiłem już wczoraj. Mamy tu na dole trójdzielną strukturę: w centrum dziewczyna, a po bokach dwa dzbanki. Ta dziewczyna mogłaby być równie dobrze młodzieńcem – jak na wizerunku gwiazdozbioru Wodnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s